Στο επίκεντρο: Ο εφιαλτικός κόσμος της ΑΙ
Στο επίκεντρο: Ο εφιαλτικός κόσμος της ΑΙ
Η εξέλιξη δεν στερείται της πολιτικής διάστασης. Στον τομέα της ΑΙ μία χούφτα εταιρειών και κρατικών κέντρων ελέγχουν τις εξελίξεις
Η εξέλιξη δεν στερείται της πολιτικής διάστασης. Στον τομέα της ΑΙ μία χούφτα εταιρειών και κρατικών κέντρων ελέγχουν τις εξελίξεις
Στο Matrix οι άνθρωποι παραμένουν στα κουκούλια ζουν στον εικονικό ψηφιακό κόσμο και χρησιμεύουν σαν μπαταρίες ενέργειας για τις μηχανές.
Η επιστημονική φαντασία που δεν δεσμεύεται από τις νόρμες της λογικής έχει την ευχέρεια να κάνει άλματα που εν πρώτοις μας προσφέρουν διασκέδαση. Φυσικά δεν θα ξεκινήσουν πόλεμο οι μηχανές κατά των ανθρώπων. Το ερώτημα είναι εάν η επιταχυνόμενη και αυτοεξελισσόμενη ΑΙ φτάσει στο σημείο στο σχετικά σύντομο μέλλον να ελέγχει τον ανθρώπινο πολιτισμό.
Από αυτή την άποψη πιο διδακτικό θα μπορούσε να είναι το ΓΟΥΟΛ·Υ, ταινία κινουμένων σχεδίων επιστημονικής φαντασίας παραγωγής 2008. Το ανθρώπινο είδος που έχει εγκαταλείψει τον μολυσμένο πλανήτη ζει σε ένα διαστημόπλοιο όπου την συντήρηση του έχουν αναλάβει οι μηχανές, απομακρύνοντας τους ανθρώπους από τα ανθρώπινα στοιχεία τους.
Την εβδομάδα που μας πέρασε σχεδιαστές και στελέχη της ΑΙ ζήτησαν λίγο έως πολύ να επιβραδυνθεί η ανάπτυξή της επειδή υπάρχει πρόβλημα ελέγχου της. Βρισκόμαστε ήδη σε μπροστά σε μία ανώτερη μορφή οργάνωσης που επηρεάζει ήδη όχι μόνο τις τεχνολογικές δυνατότητες και εξελίξεις αλλά και την νόηση, το μυαλό, την γνωσιακή διαδικασία και αποκτά δυνατότητα ελέγχου σε κάθε πτυχή της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.
Η εξέλιξη αυτή δεν στερείται της πολιτικής διάστασης. Στον τομέα της ΑΙ μία χούφτα εταιρειών και κρατικών κέντρων ελέγχουν τις εξελίξεις. Διαπιστώνεται ο κίνδυνος της υπερεπιτάχυνσης, το φαινόμενο κατά το οποίο επιταχύνεται η ίδια η ταχύτητα της μεταβολής στις τεχνολογικές, οικονομικές, γεωπολιτικές μεταβολές. Οι χρόνοι προσαρμογής ανθρώπων, κοινωνιών, κρατών συρρικνώνονται σε σημείο που είναι εξαιρετικά δύσκολο να αφομοιωθούν. Η στιγμή που οι κρίσεις δεν θα μπορούν να είναι διαχειρίσιμες και οι εξελίξεις να ελεγχθούν δεν είναι μακριά. Αυτόν τον κίνδυνο εκφράζει η αγωνία των στελεχών της ΑΙ.
Στο Cloud Atlas ο Ντέιβιντ Μίτσελ σε μία από τις αλληλοσυμπληρούμενες ιστορίες του περιγράφει έναν κόσμο όπου τα ανθρώπινα ρομπότ, μέσω της διαμόρφωσης του ανθρώπινου DNA κάνουν τις βασικές εργασίες. Ο πολιτισμός ελέγχεται από τις μεγάλες εταιρείες ενώ το ανθρώπινο είδος έχει περιοριστεί σε ζώνες που επιβίωσαν από την προηγούμενη πυρηνική καταστροφή.
Το πρώτο μεγάλο πείραμα της ΑΙ έγινε σε δύο παιχνίδια, το σκάκι και το ανατολίτικο Γκο. Ο υπερυπολογιστές της IBM ο Deep Blue νίκησε τον Κασπάροφ. Αν και στην αρχή ο παγκόσμιος πρωταθλητής αντέδρασε, στο τέλος ήταν εμφανές ότι η μηχανή τον νίκησε. Το Γκο είναι ασύλληπτα πιο πιο πολύπλοκο. Σε κάθε κίνηση στο σκάκι υπάρχουν περίπου 20 πιθανές δυνατότητες στο Γκο πάνω από 200. Μετά τις δύο πρώτες κινήσεις στο σκάκι υπάρχουν 400 πιθανές εναλλακτικές.
Στο Γκο είναι περίπου 130.000. Για να απλώσεις όλα τα πιθανά παιχνίδια δημιουργείται ένας αριθμός που δεν χωρά στο γνωστό σύμπαν. Από την φύση του θεωρείται περισσότερο μορφή τέχνης παρά παιχνίδι. Οι κορυφαίοι παίχτες ανά τους αιώνες βασίζονται περισσότερο σε ευαισθησίες, φαντασία και λεπταισθησία παρά σε υπολογισμούς. Καθώς αυτές είναι καθαρά ανθρώπινες ιδιότητες θεωρήθηκε ότι το Γκο είναι ένα παιχνίδι όπου θα υπερείχε η ανθρώπινη νόηση. Μέχρι που η ομάδα της DeepMind το 2016 έφτιαξε την ΑΙ, AlphaGo.
Στο βιβλίο του «MANIAK» ο Μπένχαμιν Λαμπατούτ περιγράφει την συναρπαστική αναμέτρηση του Κορεάτη πρωταθλητή Λη Σεντόλ -έναν από τους καλύτερους παίχτες στα 3000 χρόνια ιστορίας του παιχνιδιού- με την AlphaGo από την οποίο νικήθηκε καθαρά.
Το καινούργιο στοιχείο που προέκυψε ήταν ότι η ΑΙ του AlphaGo ανέπτυξε δυνατότητες που δεν βασιζόταν στην θηριώδη υπολογιστική του ικανότητα αλλά σε στοιχεία που μέχρι τότε θεωρούνταν πως τα διαθέτει μόνο η ανθρώπινη νόηση.
Και το ακόμη πιο συγκλονιστικό σχεδόν εφιαλτικό. Η ομάδα της DeepMind υπό τον Ντέμη Χασάμπη για να εκπαιδεύσει αρχικά την τεχνητή νοημοσύνη την είχε εφοδιάσει με μία βάση δεδομένων που είχε 150.000 παιχνίδια. Δημιούργησε ένα τεχνητό νευρωνικό δίκτυο, ένα σύνθετο μαθηματικό μοντέλο που μιμείται τον ιστό των νευρώνων στον εγκέφαλο και αποτελείται από πολλαπλά στρώματα αλγορίθμων συνδεδεμένα μεταξύ τους.
Μετά την νίκη επί του Λη Σεντόλ έκανε ένα πείραμα. Αφαίρεσε όλα τα δεδομένα και τις παρτίδες και άφησε στην ΑΙ μόνο τους κανόνες του παιχνιδιού, ώστε να παίζει με τον εαυτό της. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο η νέα αυτή τεχνητή νοημοσύνη είχε αυτοεκπαιδευτεί και είχε γίνει καλύτερη από την πρώτη εκδοχή της. Αυτοεξελισσόμενη μέσα σε μερικές ώρες είχε καλύψει την απόσταση που η ανθρώπινη νόηση χρειάστηκε χιλιάδες χρόνια. Και φυσικά η μέθοδος αυτή ξεκίνησε από το σκάκι και το Γκο για να βρει εφαρμογή σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης γνώσης.
Η αναμέτρηση του ανθρώπου με την ΑΙ είναι προδιαγεγραμμένη, την περιγράφει η δήλωση του Κορεάτη πρωταθλητή μετά την οριστική του ήττα και την απόσυρση: «Η τεχνητή νοημοσύνη έβαλε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο μου. Είναι απλά ανίκητη. Σε αυτή την περίπτωση δεν έχει σημασία πόσο θα προσπαθήσεις. Δεν έχει νόημα. Ακόμη και αν γίνω ο καλύτερος που γεννήθηκε ποτέ θα υπάρχει μία οντότητα που δεν μπορεί να νικηθεί». Και θα έχει πλέον αυτονομηθεί.
Z.Kontos--AN-GR
