Athens News - Ελλάδα και UNESCO διευρύνουν τη συνεργασία για πολιτιστική κληρονομιά και τεχνητή νοημοσύνη

Το ευρύ πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας και UNESCO εξετάστηκε στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη με τον γενικό διευθυντή της UNESCO Khaled El-Enany και τον αναπληρωτή γενικό διευθυντή για τον Πολιτισμό Nayef Al-Fayez.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στη δυνατότητα του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού να συμβάλει, μέσω ειδικών και στοχευμένων συνεργειών, στην τεκμηρίωση, συντήρηση, προστασία και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς, κυρίως της άυλης, σε αφρικανικές χώρες. Το πλαίσιο θα τελεί υπό την αιγίδα και τον συντονισμό της UNESCO.

Η Ελλάδα μπορεί να μεταφέρει τεχνογνωσία στην παραγωγή μουσειακών αντιγράφων, τη μουσειολογία, τη διοίκηση μουσείων, την κατάρτιση επαγγελματιών του πολιτισμού και την προστασία μνημείων κατά την εκτέλεση δημόσιων έργων.

Η κ. Μενδώνη ενημέρωσε την ηγεσία της UNESCO για τους επόμενους ελληνικούς φακέλους. Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται η υποψηφιότητα του αρχαιολογικού χώρου της Νικόπολης για τον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Προετοιμάζεται επίσης η υποψηφιότητα της κυκλαδίτικης τυροκομίας για τον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας.

Οι Khaled El-Enany και Nayef Al-Fayez εξήραν τον ρόλο της Ελλάδας στην UNESCO και τη συνεργασία του υπουργείου σε ζητήματα υλικού και άυλου πολιτισμού και πολιτιστικής διπλωματίας.

Στην Εθνική Πινακοθήκη πραγματοποιήθηκε παράλληλα ημερίδα του υπουργείου και της UNESCO για τη σχέση τεχνητής νοημοσύνης και ζωντανής πολιτιστικής κληρονομιάς. Παρουσιάστηκαν δυνατότητες της AI στην έρευνα, τεκμηρίωση, προστασία και ανάδειξη της κληρονομιάς, μαζί με την ανάγκη ανθρωποκεντρικής και δεοντολογικά τεκμηριωμένης χρήσης.

Ανοίγοντας τις εργασίες, η υπουργός ανέφερε ότι οι εφαρμογές AI μπορούν να διευρύνουν την πρόσβαση στη γνώση, να υποστηρίξουν την εκπαίδευση, να εμπλουτίσουν την πολιτιστική εμπειρία και να δημιουργήσουν νέα πεδία καλλιτεχνικής έκφρασης. Τόνισε όμως ότι οι δυνατότητες αυτές δεν είναι ουδέτερες και συνοδεύονται από κινδύνους.

Η άυλη κληρονομιά, είπε, δεν είναι ένα αμετάβλητο αρχείο πληροφοριών. Ανανεώνεται μέσα από την πράξη, τη συμμετοχή, τη συλλογική μνήμη και τη διαγενεακή μετάδοση, ενσωματώνοντας γνώσεις, δεξιότητες, αξίες και εκφράσεις που αναδημιουργούν οι ίδιες οι κοινότητες.

Στο επίκεντρο τέθηκαν ερωτήματα για το ποιος επιλέγει ποια τεκμήρια μετατρέπονται σε δεδομένα, πώς περιγράφονται και για ποιους σκοπούς χρησιμοποιούνται. Συζητήθηκαν επίσης η συναίνεση των κοινοτήτων, η αναγνώριση της προέλευσης, ο έλεγχος των δεδομένων, η δίκαιη κατανομή των οφελών, η αλγοριθμική μεροληψία, η παραποίηση και η ιδιοποίηση πολιτιστικών εκφράσεων.

Η κ. Μενδώνη υποστήριξε ότι απαιτούνται γνώση, διαφάνεια, συνεργασία και ουσιαστική συμμετοχή των κοινοτήτων. Η τεχνολογική δυνατότητα, σημείωσε, δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο και οι φορείς της άυλης κληρονομιάς πρέπει να έχουν καθοριστικό λόγο για το τι διαφυλάσσεται, κοινοποιείται ή μετασχηματίζεται και με ποιους όρους.

Αναφέρθηκε ακόμη στη συνεργασία με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, στην κατάρτιση επαγγελματιών, στην ποιότητα και διακυβέρνηση των πολιτιστικών δεδομένων, στην πνευματική ιδιοκτησία, στα δικαιώματα των δημιουργών, στη διαφάνεια των εφαρμογών και στην ισότιμη πρόσβαση στα οφέλη της καινοτομίας.

Οι ομιλητές παρουσίασαν παραδείγματα από τη χειροτεχνία, τη μουσική και την υφαντική. Στις συζητήσεις συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι Λίνα Μενδώνη, Khaled El-Enany, Nayef Al-Fayez, Peter K. Ngure, Γεώργιος Κουμουτσάκος και η καθηγήτρια Hanna Schreiber, μαζί με εκπροσώπους της UNESCO, του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας, του Creative Commons, του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», του ΙΤΕ και της ακαδημαϊκής κοινότητας.

W.Spanos--AN-GR