Athens News - Τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις δοκιμάζουν τη δημοκρατία σε ισάριθμες ηπείρους

Τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις σε ισάριθμες ηπείρους, μέσα σε διάστημα δέκα ημερών, συγκεντρώνουν το διεθνές ενδιαφέρον. Ανάλυση του Guardian εκτιμά ότι τα αποτελέσματα μπορούν είτε να ενισχύσουν τη διολίσθηση προς τον αυταρχισμό είτε να προσφέρουν ανάχωμα μέσω της ενδυνάμωσης δημοκρατικών δυνάμεων.

Το σουηδικό Ινστιτούτο V-Dem υπολογίζει ότι οι δημοκρατικές ελευθερίες που απολαμβάνει ο μέσος πολίτης παγκοσμίως έχουν υποχωρήσει στα επίπεδα του 1978, πριν από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάρρευση του κομμουνισμού στην Ευρώπη. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αναμετρήσεις σε Βραζιλία, Σερβία, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν ευρύτερη σημασία.

Στη Βραζιλία, ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών φέρνει αντιμέτωπο τον Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα με τον ακροδεξιό Φλάβιο Μπολσονάρου. Ο τελευταίος εμφανίζεται να προηγείται και έχει δεσμευθεί να αναθεωρήσει το σύνταγμα, να δώσει χάρη στον πατέρα του και να χαλαρώσει περιβαλλοντικούς περιορισμούς με επιπτώσεις στον Αμαζόνιο.

Η χώρα είχε καταγράψει δημοκρατική ανάκαμψη από την ανάληψη της εξουσίας από τον Λούλα στις αρχές του 2023. Ο Ζαΐρ Μπολσονάρου, ο οποίος νοσταλγεί τη 21χρονη στρατιωτική δικτατορία, καταδικάστηκε σε κάθειρξη 27 ετών για απόπειρα ανατροπής του εκλογικού αποτελέσματος. Ο γιος του δηλώνει ότι θα τον αποφυλακίσει και θα κινηθεί εναντίον δικαστικών που τον καταδίκασαν. Η Βραζιλία κατατάσσεται στην 28η θέση του σχετικού δείκτη δημοκρατίας.

Στη Σερβία, η εξουσία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς έπειτα από 12 χρόνια δοκιμάζεται από ένα φοιτητικό κίνημα που κατεβάζει ψηφοδέλτιο ακαδημαϊκών και τεχνοκρατών με το σύνθημα «Σερβία ή Μαφία;». Η κινητοποίηση ενισχύθηκε μετά την κατάρρευση στεγάστρου στον σταθμό του Νόβι Σαντ, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.

Οι φοιτητές οργανώνονται χωρίς προβεβλημένη ηγεσία και λαμβάνουν αποφάσεις μέσα από συνελεύσεις. Η μεγάλη πρόκληση είναι να περιορίσουν την επιρροή του κυβερνώντος SNS στην επαρχία, ενώ σε ένα οριακό αποτέλεσμα υπάρχει φόβος επεισοδίων. Η Σερβία βρίσκεται στην 112η θέση του δείκτη και οι επικριτές του Βούτσιτς τον κατηγορούν ότι έχει θέσει μέσα ενημέρωσης και κρατικές δομές υπό κομματικό έλεγχο.

Στο Ισραήλ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δίνει μάχη πολιτικής επιβίωσης έπειτα από συνολικά 19 χρόνια στην πρωθυπουργία. Εκκρεμεί σε βάρος του ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα, ενώ στο εσωτερικό συνεχίζεται η δίκη του για διαφθορά.

Η κυβέρνησή του κατηγορείται για πίεση στη δικαιοσύνη και στον ανεξάρτητο Τύπο και για πολιτικοποίηση των σωμάτων ασφαλείας. Η αντιπολίτευση υπό τον πρώην στρατηγό Γκάντι Άιζενκοτ δεν διαφοροποιείται ουσιαστικά στο Παλαιστινιακό και στον πόλεμο στη Γάζα, αλλά προβάλλει την καταπολέμηση της κρατικής διαφθοράς. Για τον σχηματισμό κυβέρνησης μπορεί να χρειαστεί στήριξη από την αραβική μειονότητα, η οποία αποτελεί το 20% του πληθυσμού. Το Ισραήλ βρίσκεται στην 48η θέση του δείκτη.

Η ακολουθία κορυφώνεται στις 3 Νοεμβρίου με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Οι Δημοκρατικοί διεκδικούν τον έλεγχο τουλάχιστον ενός από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν την ισχύ του Ντόναλντ Τραμπ. Οι ΗΠΑ κατατάσσονται στην 51η θέση και η δεύτερη θητεία του προέδρου περιγράφεται από τους επικριτές ως περίοδος σοβαρής θεσμικής υποχώρησης.

Η κυβέρνηση Τραμπ κατηγορείται ότι χρησιμοποιεί το υπουργείο Δικαιοσύνης και το FBI εναντίον αντιπάλων και ότι η ενισχυμένη ICE έχει προβεί σε παραβιάσεις ατομικών δικαιωμάτων. Ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν στο Κογκρέσο, η χρήση προεδρικού βέτο θα μπορούσε να προκαλέσει παρατεταμένη θεσμική σύγκρουση.

Οι τέσσερις εκλογές συνδέονται και πολιτικά. Το κίνημα MAGA έχει στηρίξει τον Νετανιάχου, τον Βούτσιτς και τον Μπολσονάρου. Το ισραηλινό λογισμικό Pegasus εντοπίστηκε σε τηλέφωνα Σέρβων φοιτητών και ακτιβιστών, ο Φλάβιο Μπολσονάρου έχει υποσχεθεί μεταφορά της βραζιλιανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ και η Σερβία δαπανά 2 δισ. δολάρια για ισραηλινά αμυντικά συστήματα.

Η επικράτηση της σκληρής Δεξιάς σε μία από τις χώρες μπορεί να ενισχύσει τους συμμάχους της και αλλού, ενώ νίκες δημοκρατικών δυνάμεων θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως διεθνές αντίβαρο. Έως την ολοκλήρωση της καταμέτρησης στις ΗΠΑ, ο πολιτικός χάρτης ενδέχεται να έχει μεταβληθεί αισθητά.

Στο Ισραήλ, η εκλογική έκβαση συνδέεται επίσης με την προσωπική και νομική θέση του Νετανιάχου. Ενδεχόμενη απώλεια της εξουσίας θα τον άφηνε περισσότερο εκτεθειμένο στην εν εξελίξει δίκη για διαφθορά, ενώ η παραμονή του θα επέτρεπε τη συνέχιση της πολιτικής που ακολουθεί η σημερινή κυβέρνηση στη Γάζα και στους θεσμούς.

Στη Βραζιλία και στη Σερβία, τα αποτελέσματα θα δείξουν αν κινήματα που αντιτάσσονται στην εδραίωση συγκεντρωτικών μορφών εξουσίας μπορούν να μετατρέψουν την κοινωνική κινητοποίηση σε εκλογική νίκη. Στις ΗΠΑ, αντίστοιχα, το ερώτημα είναι αν το Κογκρέσο θα αποκτήσει τη δυνατότητα αποτελεσματικότερου ελέγχου της προεδρίας.

T.Mitsotakis--AN-GR