Athens News - Τόμπι Λαμ: Η σύγχρονη ανδρική μόδα και το μέλλον της Savile Row

Η ιστορία της Savile Row, της πιο διάσημης διεύθυνσης στο Λονδίνο για την ανδρική bespoke ραπτική, είναι ιστορία μιας σταδιακής αλλά ριζοσπαστικής μεταμόρφωσης. Για γενιές ολόκληρες, η περιοχή αυτή καθόριζε μια αυστηρή και συντηρητική αντίληψη για την αρρενωπή κομψότητα, βασισμένη σε αψεγάδιαστη δεξιοτεχνία, πασταντά χρώματα και παραδοσιακές αξίες. Σε αυτό το πλαίσιο, το κοστούμι του τζέντλμαν όφειλε να «επικοινωνεί» σχεδόν τα πάντα για εκείνον εκτός από την προσωπικότητά του, λειτουργώντας ως μια ομοιόμορφη στολή που εξασφάλιζε την κοινωνική αποδοχή μέσω της αόρατης ενσωμάτωσης σε έναν καθιερωμένο κώδικα.

Αυτή η σταθερότητα διακόπηκε το 1992, όταν ο Ρίτσαρντ Τζέιμς και ο Σον Ντίξον έφτασαν στη Savile Row και ίδρυσαν τον οίκο Richard James. Η εισβολή τους στο χώρο δεν ήταν απλώς η έναρξη μιας νέας επιχείρησης, αλλά η παρουσίαση μιας διαφορετικής, σύγχρονης πρότασης: υπέροχη ραπτική, τόσο εκφραστική όσο και κομψή, που σεβόταν την παραδοσιακή βρετανική δεξιοτεχνία χωρίς να υπακούει σε κάθε αυστηρό κανόνα. Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες νέες προσεγγίσεις, το εγχείρημα δίχασε τους λάτρεις της ανδρικής ένδυσης – από ό,τι φάνηκε, ακόμη και το λίγο χρώμα έμοιαζε να είναι αρκετά επαναστατικό. Ωστόσο, η εξέλιξη ενός πράγματος είναι και αυτή που επικρατεί εν τέλει. Περισσότερα από τριάντα χρόνια μετά, με το τοπίο της ανδρικής μόδας να έχει αλλάξει σημαντικά, ο οίκος Richard James εξακολουθεί να ντύνει τους άνδρες με κοστούμια για τις πραγματικές ανάγκες της ζωής τους, αντί να προτείνει μια υποχρεωτική «στολή-καρμπόν» για όλους.

Οι παραδοσιακοί κώδικες ένδυσης έχουν χαλαρώσει και η νεότερη γενιά φαίνεται να είναι όλο και πιο άνετη με το να πειραματίζεται με τα όρια του ανδρικού στυλ. Για να εξερευνήσει κανείς την ιστορία του οίκου, τον ρόλο του στην εξέλιξη του menswear, αλλά και το πώς αλλάζει η σχέση των ανδρών με τη γκαρνταρόμπα τους, είναι απαραίτητο να ακούσει τον Τόμπι Λαμ, τον καλλιτεχνικό διευθυντή του οίκου, που συμβάλλει στη διαμόρφωση της σύγχρονης ταυτότητάς του εδώ και δύο δεκαετίες. Διότι, ακόμη και το 2026, το ερώτημα τι συνιστά την πραγματική κομψότητα παραμένει το ίδιο επίκαιρο.

Με τον οίκο να έχει προκαλέσει αίσθηση όταν πρωτοεμφανίστηκε στη Savile Row, αναρωτήθηκε κανείς αν ο Λαμ πιστεύει ότι η βρετανική ανδρική μόδα έχει πλέον «αγκαλιάσει» το πνεύμα της ατομικότητας που πρέσβευε ο Ρίτσαρντ Τζέιμς ή αν υπάρχουν ακόμη κάποιοι κανόνες που αξίζει να σπάσουν. «Το βρετανικό menswear έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από το 1992», δήλωσε ο Λαμ, προσθέτοντας ότι «το χρώμα δεν σοκάρει πια και οι άνδρες είναι πολύ πιο χαλαροί στο πεδίο της αυτοέκφρασης». Παράλληλα, τόνισε ότι «δεν νομίζω, όμως, ότι αυτή η διαδικασία τελειώνει ποτέ. Κάθε γενιά διαμορφώνει τη δική της αντίληψη για το τι θεωρείται “σωστό” και αυτό ακριβώς γίνεται το επόμενο πράγμα που πρέπει να αμφισβητηθεί».

Για τον Τόμπι Λαμ, ωστόσο, κάποιες παραδόσεις παραμένουν ιερές. «Οι μόνοι κανόνες που αξίζει να κρατήσεις είναι εκείνοι που αφορούν τη δεξιοτεχνία, τις αναλογίες, την κοπή και τον τρόπο που φτιάχνεται ένα ρούχο», εξήγησε. «Όλα τα υπόλοιπα επιδέχονται αμφισβήτηση. Η Savile Row μάς δίδαξε τους κανόνες, και αυτό ακριβώς σου δίνει την αυτοπεποίθηση να τους σπάσεις με τον σωστό, φυσικά, τρόπο».

Η απάντησή του έφερε στο φως μια άλλη, ίσως ουσιαστικότερη αλλαγή στη σχέση των ανδρών με τη ραπτική. Για ολόκληρες γενιές, το κοστούμι ήταν ουσιαστικά μια στολή – φοριόταν στη δουλειά, σε σημαντικές περιστάσεις ή απλώς για να σου προσδώσει κύρος. Όταν, όμως, αυτές οι υποχρεώσεις παύουν να υπάρχουν, τι κάνει έναν άνδρα να επιλέξει να φορέσει κοστούμι στις μέρες μας; «Επειδή το θέλει», απάντησε ο Λαμ, θεωρώντας ότι «αυτή είναι η μεγαλύτερη αλλαγή και νομίζω ότι είναι προς το καλύτερο». Συμπλήρωσε ότι «όταν το κοστούμι ήταν υποχρεωτικό, πολλοί άνδρες το φορούσαν με άσχημο τρόπο και έτσι το απεχθάνονταν. Τώρα είναι επιλογή, άρα εκφράζει κάτι».

Και αυτή η επιλογή, όπως φαίνεται, έχει αποκτήσει έναν πολύ πιο προσωπικό χαρακτήρα. «Ένας άνδρας φοράει κοστούμι για τον τρόπο που τον κάνει να αισθάνεται και να στέκεται: πιο σίγουρος, πιο προσεγμένος, πιο ο εαυτός του», ανέφερε ο Λαμ. «Από στολή έχει μετατραπεί σε απόλαυση. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο το κόψιμο και το ύφασμα έχουν μεγαλύτερη σημασία από ποτέ, διότι, εφόσον το επιλέγεις, θα πρέπει να αξίζει την επιλογή σου».

Πάντα υπήρχε αξιοπερίεργο το πώς η γυναικεία μόδα ανέκαθεν υμνούσε τον πειραματισμό, ενώ η ανδρική γκαρνταρόμπα κινούνταν παραδοσιακά μέσα σε ένα πολύ περιοριστικό σύνολο κανόνων. Αναρωτήθηκε κανείς αν ο Τόμπι Λαμ ένιωθε ότι οι άνδρες γίνονται επιτέλους πιο τολμηροί ή αν ο φόβος να ξεχωρίσουν τους κρατάει ακόμα πίσω. «Σίγουρα», απάντησε, εξηγώντας ότι «ιδιαίτερα οι νεότεροι άνδρες ανησυχούν πολύ λιγότερο για το τι “επιτρέπεται”, και αυτό φαίνεται στα χρώματα, στα μοτίβα, στις πιο απαλές γραμμές και στον τρόπο με τον οποίο συνδυάζουν τα κομμάτια». Παράλληλα, τόνισε ότι «υπάρχει ακόμη κάποιος δισταγμός, αλλά συνήθως οφείλεται περισσότερο στο ότι δεν ξέρουν από πού να ξεκινήσουν παρά στον φόβο να ξεχωρίσουν».

Ίσως γι’ αυτό ακόμη και οι μικρότερες λεπτομέρειες μπορούν να κάνουν τόσο μεγάλη διαφορά. «Η ανδρική μόδα αλλάζει με μικρά βήματα: μια χρωματιστή φόδρα, ένα πουκάμισο με σχέδιο, ένα σακάκι με έντονη υφή», σημείωσε ο Λαμ. «Η δουλειά μας είναι να κάνουμε αυτά τα βήματα να μοιάζουν φυσικά και όχι να παραπέμπουν σε μεταμφίεση».

Βέβαια, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να ντύνεσαι με προσωπικότητα και στο να ντύνεσαι απλώς για να τραβήξεις την προσοχή· κάτι που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν μιλάμε για έναν οίκο που δεν φοβήθηκε ποτέ το χρώμα. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που κάνει ένα τολμηρό look πραγματικά κομψό; «Η αυτοπεποίθηση και το μέτρο», απάντησε ο Λαμ. «Ένα τολμηρό look γίνεται κομψό όταν μοιάζει να ανήκει στον άνθρωπο που το φοράει, όχι όταν φωνάζει για προσοχή». Συνήθως αυτό σημαίνει μία ξεκάθαρη ιδέα, σωστά εκτελεσμένη, αντί για πέντε διαφορετικές που ανταγωνίζονται μεταξύ τους. «Ένα απαλό χρώμα δείχνει κομψό σε ένα εξαιρετικά κομμένο κοστούμι», τόνισε. «Η εφαρμογή, οι αναλογίες και η ποιότητα του υφάσματος είναι αυτά που κάνουν την τόλμη να μοιάζει συνειδητή επιλογή».

Ήταν ένας διαχωρισμός που άρεσε ιδιαίτερα, ειδικά σε μια εποχή όπου το να σε προσέξουν μοιάζει μερικές φορές σημαντικότερο από το να είσαι καλοντυμένος. «Έχεις πετύχει αν οι άνθρωποι προσέξουν πρώτα τον άνδρα και μετά τα ρούχα του», τόνισε ο Λαμ.

Η τολμηρή προσέγγιση του οίκου στο tailoring συνεχίζεται και το 2026. Η συλλογή του για τη σεζόν Ανοιξη/Καλοκαίρι αντλεί έμπνευση από τον γεμάτο χρώμα κόσμο του βρετανού διακοσμητή χώρων Ντέιβιντ Χικς. Όταν ρωτήθηκε πώς οι επιρροές εκτός μόδας βρίσκουν τον δρόμο τους στα σχέδιά του, ο Λαμ εξήγησε: «Ανέκαθεν αναζητούσα έμπνευση έξω από τη μόδα. Η διακόσμηση, η αρχιτεκτονική, το graphic design και η τέχνη είναι γεμάτα ιδέες για το χρώμα, τα μοτίβα και τις αναλογίες που η ανδρική μόδα δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει». Ο Ντέιβιντ Χικς ήταν, σύμφωνα με τον Λαμ, «ιδανικός για εμάς: άφοβος με το χρώμα, εξαιρετικός στα γεωμετρικά μοτίβα και βέρος Βρετανός, αλλά χωρίς να είναι ποτέ παλιακός ή φορτωμένος».

Για τον Λαμ, η έμπνευση δεν περιορίζεται στην απλή υιοθέτηση ενός σχεδίου ή μοτίβου. «Έχει να κάνει με το να αφομοιώνεις έναν τρόπο σκέψης, το πώς συνδύαζε τα χρώματα και πώς χρησιμοποιούσε το σχέδιο για να δημιουργήσει ενέργεια, και να το μεταφράζεις σε prints, φόδρες, υφάσματα, καθώς και στη διάθεση ολόκληρης της συλλογής».

Μία ακόμη ενδιαφέρουσα εξέλιξη το 2026 ήταν η συνεργασία του οίκου Richard James με την αλυσίδα Mango, η οποία πρόσφερε τη χαρακτηριστική προσέγγιση του brand στο tailoring σε ένα ευρύτερο κοινό. Μπορεί όμως το πνεύμα της Savile Row να μεταφραστεί πραγματικά σε μια πιο προσιτή συλλογή χωρίς να χάσει αυτό που το κάνει ξεχωριστό; «Ναι, αρκεί να είσαι ειλικρινής σχετικά με το τι ακριβώς μεταφράζεις», σημείωσε ο Τόμπι Λαμ. «Δεν μπορείς να αναπαράγεις ένα bespoke κοστούμι σε τιμές της μαζικής – high-street – αγοράς, και ποτέ δεν προσποιηθήκαμε ότι μπορούσαμε». Αυτό που μπορείς να μοιραστείς, σύμφωνα με τον creative director, είναι «το πνεύμα, το κόψιμο και τη σιλουέτα, τη δική μας προσέγγιση στο χρώμα, την αυτοπεποίθηση».

Η συνεργασία προσέφερε επίσης την ευκαιρία να προσεγγίσουν πελάτες που ίσως δεν είχαν σκεφτεί ποτέ μέχρι τότε τη Savile Row. «Η Mango μάς πλησίασε, και αυτό που με ενθουσίαζε ήταν η ευκαιρία να συστήσουμε αυτόν τον τρόπο ντυσίματος σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό, μέσα από 20 καταστήματα σε όλον τον κόσμο», ανέφερε ο Λαμ. «Αν κάποιος ανακαλύψει τον Richard James μέσα από αυτή τη συλλογή και αρχίσει να σκέφτεται διαφορετικά για το tailoring, αυτό είναι μια νίκη και για τους δυο μας». Δεν αφαιρεί τίποτα από το κύρος της Savile Row, αντίθετα «ανοίγει την πόρτα της σε περισσότερους ανθρώπους».

Με τα όρια μεταξύ επίσημου και casual ντυσίματος να γίνονται όλο και πιο θολά, με τα sneakers να βρίσκουν τη θέση τους δίπλα στα καλοραμμένα κοστούμια και τους παραδοσιακούς ενδυματολογικούς κώδικες να υποχωρούν σταδιακά, αναρωτήθηκε κανείς πώς φαντάζεται ο Τόμπι Λαμ την γκαρνταρόμπα ενός πραγματικά σύγχρονου άνδρα. «Λιγότερα κομμάτια, επιλεγμένα καλύτερα και πιο ευέλικτα», απάντησε. «Μια σύγχρονη γκαρνταρόμπα θα πρέπει να εξυπηρετεί όλες τις πτυχές της ζωής σου, αντί να χωρίζεται σε ρούχα για τη “δουλειά” και για το “Σαββατοκύριακο”».

«Για εμένα, αυτό ξεκινά με εξαιρετικό tailoring, αλλά σε λίγο πιο χαλαρές και ανεπιτήδευτες γραμμές: ένα σακάκι που μπορείς να φορέσεις με παντελόνι, τζιν ή ακόμα και με μια φόρμα. Έπειτα, καλά πλεκτά, όμορφα πουκάμισα, ένα παλτό που αγαπάς και παπούτσια ή sneakers που ταιριάζουν στον τρόπο ζωής σου», εξήγησε ο Λαμ. «Η πολυτέλεια σήμερα έχει λιγότερο να κάνει με τα logos και περισσότερο με την ποιότητα, την άνεση και τα κομμάτια που πραγματικά αντέχουν στον χρόνο».

Καθώς ολοκληρωνόταν η συζήτηση, το ενδιαφέρον στράφηκε στην ίδια την «καρδιά» του brand Richard James: τον ενθουσιασμό. Τι είναι λοιπόν αυτό που ενθουσιάζει πραγματικά τον creative director περισσότερο σχετικά με το μέλλον του menswear, ειδικά σε μια εποχή που οι άνδρες μοιάζουν όλο και πιο ελεύθεροι να ορίσουν την κομψότητα με τους δικούς τους όρους; «Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο είναι η ελευθερία», δήλωσε ο Λαμ. «Οι παλαιοί ενδυματολογικοί κώδικες έχουν εξαφανιστεί και αυτό δίνει τον χώρο στους άνδρες να χτίσουν ένα στυλ προσωπικό και όχι κληρονομημένο».

«Η ανδρική ραπτική γίνεται πιο χαλαρή και πιο εκφραστική και νομίζω πως εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό μέλλον της Savile Row», συμπλήρωσε. Και αν υπήρχε ένα πράγμα που θα μπορούσε να αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν οι άνδρες το ντύσιμο; «Θα ήθελα οι άνδρες να σταματήσουν να ντύνονται για να νιώθουν “ασφαλείς” ή αόρατοι», τόνισε ο Λαμ. «Τα ρούχα πρέπει να σε κάνουν να αισθάνεσαι όμορφα. Βρες μερικά κομμάτια που να αγαπάς πραγματικά, φόρεσέ τα συχνά και απόλαυσέ τα».

Η αλήθεια είναι πως, ακόμη και οι πιο ισχυροί και καθιερωμένοι θεσμοί επιβιώνουν μόνο αν εξελίσσονται. Η Savile Row δεν αποτελεί εξαίρεση. Το 1992, ο Ρίτσαρντ Τζέιμς πήρε ένα ρίσκο που έφερε τη σύγχρονη ανδρική μόδα στις γκαρνταρόμπες των πιο κομψών Λονδρέζων – και, τελικά, απέδωσε. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που κάθε φορά που βλέπει κανείς ένα καλοραμμένο κοστούμι σε ένα υπέροχο χρώμα, ο νους πηγαίνει αυτόματα σε αυτόν τον οίκο. Γιατί, εν τέλει, η τύχη ευνοεί πράγματι τους τολμηρούς.

U.Mylonas--AN-GR