Δημογραφική συρρίκνωση: Οι προβολές για εργασία, συντάξεις και ΑΕΠ στην Ελλάδα
Δημογραφική συρρίκνωση: Οι προβολές για εργασία, συντάξεις και ΑΕΠ στην Ελλάδα
Μελέτες που παρουσιάζει η «δημοκρατία» συνδέουν τη μείωση του πληθυσμού με ελλείψεις εργαζομένων, πίεση στο ασφαλιστικό και χαμηλότερα οικονομικά μεγέθη μακροπρόθεσμα.
Η μείωση του πληθυσμού και η γήρανση συνδέονται με περιορισμούς στην αγορά εργασίας και με αυξανόμενες ανάγκες χρηματοδότησης των συντάξεων και της υγείας, σύμφωνα με τις μελέτες που παρουσιάζει δημοσίευμα της «δημοκρατίας». Οι προβολές αφορούν διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες και περιγράφουν τις πιθανές επιπτώσεις της συνέχισης των δημογραφικών τάσεων, όχι αποτελέσματα που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να μειωθεί κατά 1,7 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2060. Ο δείκτης γονιμότητας αναφέρεται σε 1,24, έναντι ορίου αναπλήρωσης 2,1. Οι γεννήσεις παρουσιάζονται μειωμένες από 84.764 το 2020 σε 65.594 το 2025. Η πηγή αναφέρει πτώση σχεδόν 29,2%, ποσοστό που δεν συμφωνεί αριθμητικά με τα δύο αυτά μεγέθη.
Έρευνα του Ινστιτούτου ΕΝΑ εξετάζει ιδιαίτερα τις ηλικίες 20 έως 44 ετών κατά την περίοδο 2008–2025. Διαπιστώνει συρρίκνωση του πληθυσμού, του εργατικού δυναμικού και των απασχολουμένων στις νεότερες και στις κεντρικές παραγωγικές ηλικίες. Η περαιτέρω μείωση των ομάδων 20–29 και 30–44 ετών, μαζί με χαμηλότερη ανεργία, εκτιμάται ότι μπορεί να εντείνει τις ελλείψεις σε αγροτική παραγωγή, κατασκευές και τουρισμό.
Για την ίδια περίοδο, το δημοσίευμα παραθέτει μείωση του εργατικού δυναμικού κατά 881,7 χιλιάδες και των απασχολουμένων κατά 829,3 χιλιάδες. Η καθαρή εξωτερική μετανάστευση στις ηλικίες αυτές εμφανίζεται να έχει συνεισφέρει απώλεια 243.000 ατόμων, με 797.000 εισροές. Οι εκροές καταγράφονται ως «1.040 εκατ.» και η συνολική πληθυσμιακή μείωση ως «1.146,4 εκατ.», διατυπώσεις των μονάδων που εμφανίζουν ασάφεια στην πηγή και δεν μπορούν να θεωρηθούν επιβεβαιωμένα απόλυτα μεγέθη.
Το ΕΝΑ επισημαίνει ότι η άνοδος του ποσοστού απασχόλησης δεν ταυτίζεται με πλήρη ανάκαμψη του αριθμού των εργαζομένων. Για τον πληθυσμό 20–64 ετών, το ποσοστό έφτασε το 71% το 2025, ξεπερνώντας το 66,3% του 2008. Κατά την έρευνα, αυτή η υπέρβαση εξηγείται από τον μικρότερο πληθυσμό αναφοράς και όχι από επιστροφή της απασχόλησης στα προ κρίσης επίπεδα.
Η ομάδα 20–64 ετών μειώθηκε κατά 734.000 άτομα μεταξύ 2008 και 2025. Αν ο πληθυσμός αυτός είχε παραμείνει σταθερός, η μελέτη υπολογίζει ότι το ποσοστό απασχόλησης του 2025 θα ήταν 61,7%, χαμηλότερο από εκείνο του 2008. Η διάκριση αφορά τον αριθμό των απασχολουμένων σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας.
Στο ασφαλιστικό, η συρρίκνωση των εργαζομένων σημαίνει λιγότερους εισφέροντες σε σχέση με τους δικαιούχους παροχών. Σύμφωνα με τις προβολές της Eurostat που επικαλείται η εφημερίδα, μετά το 2050 η αναλογία θα μπορούσε να περιοριστεί σε 1,5 εργαζόμενο ανά συνταξιούχο, από περίπου 3,5 σήμερα. Παράλληλα, η γήρανση αυξάνει τις ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης και φροντίδας ηλικιωμένων, ενώ η πληθυσμιακή υποχώρηση επηρεάζει εντονότερα χωριά και περιφερειακές περιοχές.
Μακροοικονομικές προσομοιώσεις του ΙΟΒΕ εξετάζουν βασικό σενάριο με μόνο ελαφρά σύγκλιση των ελληνικών δημογραφικών τάσεων προς την υπόλοιπη Ευρώπη. Σε σταθερές τιμές 2019, το πραγματικό ΑΕΠ του 2100 εκτιμάται χαμηλότερο κατά 58 δισ. ευρώ ή 31% σε σύγκριση με το 2019. Η απασχόληση προβλέπεται μειωμένη κατά 2,1 εκατομμύρια άτομα ή 48%, τα δημοσιονομικά έσοδα κατά 14 δισ. ευρώ ή 19% και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά περίπου 1.740 ευρώ ή 10%.
Τέλος, στοιχεία που αποδίδονται στο ΚΕΠΕ αναφέρουν υποχώρηση του αριθμού αλλοδαπών κατά 140.500 άτομα ή 51,4% μέσα σε ένα έτος και εργατικό δυναμικό αλλοδαπών 97.500 ατόμων. Το δημοσίευμα εντάσσει και αυτά τα μεγέθη στη συζήτηση για το κατά πόσον η μετανάστευση μπορεί να αντισταθμίσει τις ελλείψεις εργαζομένων. Η επίδραση στην παραγωγικότητα και στην καινοτομία περιλαμβάνεται επίσης στους κινδύνους που περιγράφονται.
O.Alexiou--AN-GR
