Athens News - Τριμερής συνάντηση Τραμπ-Πούτιν-Σι στη Σεντζέν: Ανησυχίες για «Νέα Γιάλτα» και πυρηνικές διαπραγματεύσεις

Η προγραμματισμένη τριμερής συνάντηση των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας στη Σεντζέν, την επόμενη εβδομάδα, έχει θέσει σε κίνηση μηχανισμούς γεωπολιτικής ανάλυσης και διπλωματικής προετοιμασίας, με στόχο να διαμορφώσει τις παγκόσμιες ισορροπίες δυνάμεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για συζητήσεις που θα αφορούν τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εξελίξεις στο Ιράν, τα πυρηνικά όπλα και την τεχνητή νοημοσύνη. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, οι πιθανότητες να προκύψει μια ολιστική συμφωνία από αυτή τη σπάνια συνάντηση παραμένουν περιορισμένες, καθώς κάθε ηγέτης προσέρχεται με εντελώς διαφορετικούς και συχνά ασύμβατους στόχους.

Οι διαπραγματεύσεις της τελευταίας στιγμής για το περιεχόμενο και τη μορφή των συνομιλιών δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις λεπτομέρειες του σχεδιασμού. Η συνάντηση θα λάβει χώρα παράλληλα με το φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στη Σεντζέν, ωστόσο η διπλωματική ατμόσφαιρα χαρακτηρίζεται από προσεκτικό χειρισμό των θεμάτων. Οι τρεις άνδρες έχουν εντελώς διαφορετικές προτεραιότητες: Ο Πούτιν βλέπει την ευκαιρία να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, υπό τους δικούς του όρους. Ο Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει πολιτική πίεση από τις πρόσφατες εκλογικές ήττες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στη Βουλή και τη Γερουσία, θεωρεί την πρωτοβουλία ως μια ευκαιρία να περάσει στην ιστορία, ενδεχομένως μέσω μιας τριμερούς συμφωνίας για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών. Για τον Σι, ωστόσο, πρόκειται για μια απρόβλεπτη και επικίνδυνη συνάντηση.

Το αυτοσχεδιαστικό ύφος του Αμερικανού προέδρου έρχεται σε αντίθεση με την προσεκτικά σχεδιασμένη και ελεγχόμενη προσέγγιση του Σι στις συναντήσεις υψηλού επιπέδου. Επιπλέον, η επιθυμία του Τραμπ για συμφωνία στον έλεγχο των εξοπλισμών προσκρούει στην πραγματικότητα ότι η Κίνα, η οποία διαθέτει πολύ λιγότερα πυρηνικά όπλα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Ρωσία, θεωρεί τον εαυτό της μειονεκτούσα πυρηνική δύναμη. «Αυτό είναι κάτι που οι Κινέζοι απεχθάνονται», δήλωσε ο Έντγκαρ Κέιγκαν, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και νυν ερευνητής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS). «Νομίζω ότι μπορούμε με ασφάλεια να πούμε πως οι Κινέζοι δεν επιθυμούν συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον έλεγχο των εξοπλισμών. Και σίγουρα δεν θέλουν να το κάνουν μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία, επειδή αυτό θα υποδήλωνε ότι αποδέχονται την αντίληψη πως αποτελούν πλέον μια μεγάλη πυρηνική δύναμη, η οποία θα πρέπει να υπόκειται σε αντίστοιχους περιορισμούς», εξήγησε.

Για τις μικρότερες χώρες που δεν θα βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως η Ουκρανία και η Ταϊβάν, το ενδεχόμενο οι μεγάλες δυνάμεις να καταλήξουν σε μια παρασκηνιακή συμφωνία ερήμην τους προκαλεί βαθιά ανησυχία. Η συνάντηση θα αποτελούσε το τελευταίο επεισόδιο σε μια σειρά διπλωματικών πρωτοβουλιών του Τραμπ κατά τη διάρκεια των σχεδόν έξι ετών που έχει διατελέσει πρόεδρος των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των προηγούμενων συναντήσεών του με τον Πούτιν και τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν. Καμία από εκείνες τις συναντήσεις δεν οδήγησε σε ουσιαστική διπλωματική πρόοδο.

Υψηλόβαθμος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε ότι «δεν αναμένουμε να καταλήξουμε σε οποιαδήποτε συμφωνία» για τα πυρηνικά ζητήματα, προσθέτοντας ωστόσο ότι «είναι καιρός η Κίνα να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο» και να συζητήσει το συγκεκριμένο θέμα. «Η Κίνα βρίσκεται σε επικοινωνία με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με μια συνάντηση μεταξύ των τριών αρχηγών κρατών», δήλωσε την Παρασκευή εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον. «Δεν έχουμε κάτι να ανακοινώσουμε αυτή τη στιγμή» συμπλήρωσε.

Η προοπτική μιας νέας «Γιάλτα» έχει προκαλέσει συγκρίσεις, ιδιαίτερα στη Ρωσία, με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Εκείνη η διάσκεψη καθόρισε τις σφαίρες επιρροής, έθεσε τις βάσεις για τη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη και έμεινε στην Ιστορία ως σύμβολο συμφωνιών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων που επιβάλλονταν σε μικρότερες χώρες. Για τους Ρώσους εθνικιστές, η προοπτική μιας σύγχρονης εκδοχής της Γιάλτας έχει προκαλέσει ενθουσιασμό, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος διαρκεί ήδη τέσσερα χρόνια, με όρους ευνοϊκούς για τη Μόσχα. Όπως υποστηρίζουν, ακόμη και η πραγματοποίηση της συνάντησης από μόνη της αναβαθμίζει τη Ρωσία στο επίπεδο μιας υπερδύναμης, δίπλα στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Δείχνει ποιοι είναι σημαντικοί στον κόσμο: Εμείς, η Κίνα και η Δύση», δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο Radio Sputnik ο Ρώσος εθνικιστής ιδεολόγος Αλεξάντρ Ντούγκιν. «Έχει βαθύ συμβολισμό. Είναι η επιβεβαίωση ενός πολυπολικού κόσμου, την ύπαρξη του οποίου αρνείται η Δύση», σχολίασε ακόμη.

Ωστόσο, η πιθανή συνάντηση έχει προκαλέσει ανησυχία από το Κίεβο μέχρι το Τόκιο, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις αντιδράσεις των αντίστοιχων κυβερνήσεων. «Πραγματικά δεν θέλουμε αυτό να μετατραπεί σε μια "Γιάλτα 2, 3, 4", με αναδιανομή της επιρροής», είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι συμβολισμοί μιας τέτοιας συνάντησης είναι ιδιαίτερα άβολοι για την Κίνα, η οποία δεν είχε προσκληθεί στη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945 και επιχειρεί σήμερα να παρουσιάζεται ως υπερασπίστρια των μικρότερων χωρών.

Η πρόταση του Τραμπ για συνομιλίες σχετικά με τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών θεωρείται εξαρχής μη αποδεκτή από το Πεκίνο, σύμφωνα με Κινέζους ακαδημαϊκούς που μίλησαν στο Reuters. Η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν καθεμία περισσότερες από 5.000 πυρηνικές κεφαλές, ενώ η Κίνα διαθέτει περίπου 500, αν και το Πεκίνο επεκτείνει με ταχείς ρυθμούς το πυρηνικό του οπλοστάσιο. Παρ' όλα αυτά, την επόμενη εβδομάδα ο Σι θα αναλάβει τον ρόλο του οικοδεσπότη.

Το Πεκίνο και η Μόσχα έχουν αναπτύξει στενότερες σχέσεις τα τελευταία χρόνια, με εμπορικές συναλλαγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και ανταλλαγή στρατιωτικής τεχνογνωσίας. Ωστόσο, έχουν ακολουθήσει διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στην προοπτική της τριμερούς συνάντησης. Ενώ η Μόσχα επιδιώκει να τεθεί στο τραπέζι ο πόλεμος στην Ουκρανία, το Πεκίνο αντιστέκεται στην ένταξη του συγκεκριμένου ζητήματος στην ημερήσια διάταξη, σύμφωνα με πρόσωπο που έχει ενημερωθεί για τις προετοιμασίες και έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ δεν είναι πιθανό να θέσει το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία και ότι οι τριμερείς συνομιλίες δεν αποτελούν το κατάλληλο πλαίσιο για μια τέτοια συζήτηση. «Ανταλλάσσονται προτάσεις σχετικά με μια πιθανή ημερήσια διάταξη», δήλωσε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ. «Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση θα έχει σίγουρα ενδιαφέρον. Και, φυσικά, θα προσελκύσει την προσοχή ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο», τόνισε ακόμη.

Αυτό ακριβώς επιδιώκει και ο Τραμπ. Αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που θα ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς την επόμενη χρονιά, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αναζητεί επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική. Μια συμφωνία για τους εξοπλισμούς ή μια συμβολή στον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική και ιστορική παρακαταθήκη του. «Ο πρόεδρος αναμφίβολα θα επιδιώξει να αξιοποιήσει αυτό το ταξίδι για να επαναβεβαιώσει την ηγετική του θέση και το κύρος του, να επιδείξει τις ικανότητές του ως πολιτικού ηγέτη και, ουσιαστικά, να προβάλει τον εαυτό του στη διεθνή σκηνή», δήλωσε ο Κερτ Τονγκ, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών με αρμοδιότητα την Ανατολική Ασία και νυν διευθύνων εταίρος της συμβουλευτικής εταιρείας Asia Group.

U.Papamichail--AN-GR